Analisis Programa di Gobernacion MEP

No Comments »

Maneho Social (2)

Wednesday, June 4th, 2008

Parti IV(b) di e Analisis di Programa di Gobernacion di MEP di 2001

 

Esaki ta e di dos parti di e cuarto capitulo den e serie di articulo cu Partido Democracia Real ta preparando caminda nos ta analisa e intencionnan y e promesanan di partido MEP y compara esakinan cu locual a sosode durante e ultimo 6 pa 7 aña durante nan Gobernacion.

 

E capitulo aki ta hiba e titulo “Maneho Social”, y e ta consisti di cuatro seccion, cual nos ta analisando un pa un. Como cu e capitulo aki ta uno basta largo y ta trata hopi punto, e ta wordo presenta den dos articulo, consistiendo di dos seccion cada un.

 

Ayudo Social. Den e segmento aki partido MEP ta delinea nan vision pa loke ta trata esnan cu pa un of otro motivo no ta traha. E pensamento cu por saca for di e seccion aki ta cu gobierno lo trata na stimula lo mas tanto hende posibel pa drenta den e mercado laboral (“Ayudo social mester ta un yudanza temporal pa yuda un persona mientras e ta buscando trabao, mientras cu mester traha den inverti den capital humano envez di subsidio”). Esaki ta un filosofia cu tin sentido y cu ta rekeri dos parti esencial pa por funciona.

 

E prome factor necesario ta cu e ciudadano mester hanja incentivo real pa bai traha. Esey ta encera cu e condicionnan di trabao mester ta atractivo p’e. Esaki ta inclui e salario, pero tambe un pensioen pa e trahador. E pensioen den sector priva mester wordo introduci pa caba. Naturalmente otro aspectonan, manera un trato husto, seguridad, etc. tambe ta hunga un rol.

 

E otro factor necesario ta cu e mester ta atractivo pa e dunador di trabao pa e tuma e persona en cuestion na trabao. Na Aruba, e ultimo parti aki hopi biaha ta wordo neglisha pa nos mandatarionan simplemente pasobra cu nan pensamento tin e tendencia di ta populista envez di realistico. Pesey ta necesario pa e leynan laboral mester wordo flexibiliza pa asina trece un mihor balance. Na mes momento, nos sistema di educacion mester wordo mehora pa e produci trahadornan productivo. Actualmente nos educacion ta laga hopi di desea.

 

Ta menciona cu “Gobierno lo duna incentivonan pa esnan cu limitacion por ser inclui den e proceso laboral”. Atrobe, un idea bon, pero te asina leuw cu nos sa, esaki no a wordo hasí.

 

Naturalmente semper ta bai tin algun persona cu no por integra den e proceso laboral, y pa nan mester tin ayudo di parti di nos sociedad. Den algun caso nos por mira cu esaki ta sosode, pero den otro ocasion nos por wak cu subsidionan na instancianan caricativo ta wordo corta y/of no ta wordo pagá como debe ser.

 

Un aspecto importante den percura pa esnan mas vulnerabel ta pa hiba un politica di controla inflación. Den esaki nos por a constata cu Gobierno ta e principal culpabel di un inflación record na nos pais. Esaki apesar a wordo avisa na varios ocasion di antemano pa cu e consecuencianan di nan decisionnan.

 

E seccion aki ta termina bisando: “Gobierno ta conciente cu e condicionnan pa un mihor desaroyo social ta mara na un bon desaroyo economico, unda ta controla gastonan, un deficinición di nos capacidad di carga (población), vivienda pa esnan di menos recurso y cu limitacion y introduccion di e ley di ordenanza teritorial pa zonifica nos pais”. Probablemente tur persona na Aruba lo ta di acuerdo cu e ponencianan aki. Lamentablemente mester conclui cu Gobierno no a hasi nada, pero nada pa cumpli cu nan mesun plan.

 

Desaroyo economico na Aruba ta descabeyá caminda no ta tene ningun cuenta cu nos capacidad di carga, di control di gasto nos no a mira nada ainda, mientras cu e ley di ordenanza teritorial tin cinco pa seis aña caba tirá den un laatchi.

 

Organizacionnan social. E sección aki ta habri ta bisa: “Den su maneho gobierno lo bai traha mas riba su relacion cu nos hendenan, e.o. por medio di centronan di bario y otro organizacionnan social, al igual cu esunnan deportivo y cultural. Den e cuadro ey, lo promove y stimula voluntarismo den tur e distritonan di Aruba”.  Aki por ta corto: No solamente e ayudo nan instancianan caricativo a bira menos di parti di gobierno, nos por a hasta constata cu gobierno a introduci algun reforma fiscal na Januari 2008, caminda ta perhudica comerciante cu kier hasi donacion na instancianan caricativo. Tur esaki pa motivo di e gastonan excesivo di nos aparato gubernamental y e consecuente sed pa mas placa.

 

Mas aleu e sección ta menciona e necesidad di bini cu programanan recreativo y pa yuda forma lider entre nos hubentud. Aki mester menciona un iniciativa positivo di parti di gobierno cu ta creación di Parlamento Hubenil. E programa aki sigur ta dunando su frutonan, y merece e sosten di futuro gobiernonan.

 

Na otro banda tin hopi necesidad ainda pa actividadnan positivo pa nos hubentud. Nos por mira con embaraso hubenil, uso di droga entre hoben, formacion di gang, sectanan satanico, etc. ta aumentando cada dia mas na Aruba. Ta e tipo di desaroyonan aki ta forma e peliger mas grandi pa nos pais, y lo mester wordo atendí na un forma organiza, y cu participacion di tur sector di nos comunidad.

 

Ta den casonan manera esaki ta bira obvio con e prioridadnan bruhá di nos Gobierno ta perhudicando nos pais. Envez di gasta tur placa di comunidad na beneficio di amigo, famia y campañador, ta educación y guia na hubentud mester hanja mas recurso. Esaki ta conta mescos pa e.o. polis tambe.

 

Te ainda, den tur e capitulonan cu nos a analisa, ta un tema ta bin bek cada biaha: E gastonan exorbitante di aparato gubernamental debí na nepotismo ta stroba gobierno di eherce su funcion como debe ser. Como cu tur e pueblo su recursonan ta bai pa beneficia amigonan politico, no ta resto suficiente pa atende cu e necesidadnan grandi di nos comunidad.

 

Serge Mansur

Partido Democracia Real

 

No Comments »

Maneho Social

Friday, April 18th, 2008

Parti IV(a) di e Analisis di Programa di Gobernacion di MEP di 2001

Esaki ta e cuarto capitulo den e serie di articulo cu Partido Democracia Real ta preparando caminda nos ta analisa e intencionnan y e promesanan di partido MEP y compara esakinan cu locual a sosode durante e ultimo 6 pa 7 aña durante nan Gobernacion.

E capitulo aki ta hiba e titulo “Maneho Social”, y e ta consisti di cuatro seccion, cual nos ta bai analisa un pa un. Como cu e capitulo aki ta uno basta largo y ta trata hopi punto, lo e wordo presenta den dos articulo, consistiendo di dos seccion cada un.

Nos Famia. Den e seccion aki partido MEP ta trece dilanti cu pa fortifica e nucleo familiar “..gobierno mester bay duna un aporte na recuperacion di norma- y balornan di e famia den nos comunidad.” Esaki ta un ponencia cu cual nos ta di acuerdo.

Nos mester reconoce cu esaki no ta un tarea facil. Ningun Gobierno no por impone norma y/of balor. Locual un Gobierno por hasi ta guia su comunidad den e direccion corecto door di, entre otro, percura pa e ehempel cu ta wordo duná pa mandatario, parlamentario y empleadonan publico ta uno positivo. Banda di esey mester percura pa nos leynan refleha e normanan y e balornan cu nos kier fortifica.

Lamentablemente, gobierno tabata asina ocupa ta traha e leynan necesario pa impone medidad riba pueblo cada aña, cu esencialmente no a resta tempo pa otro ley. Y pa loke ta trata e ehempel cu nos ta duna nos pueblo, nos mester dijs ripara ki tono nos mandatarionan ta uza, con nan comportacion ta, y con e comportacion y disciplina di e empleadonan publico ta, pa nos por saca nos mes conclusion cu nos comunidad no ta ricibiendo un ehempel positivo di nos mandatarionan.

Mas aleu e seccion aki ta menciona cu e tarea mester wordo comparti door di “..scolnan, maestronan y medionan di comunicacion, organizacionnan den nos comunidad y comercio”. E ponencia aki ta uno cu cual nos ta di acuerdo. Pero atrobe nos por wak cu accion di gobierno no ta refleha locual e ta bisa. Scolnan ta deteriorando, autoridad di maestronan a wordo miná, mientras cu IPA ta un huérfano. Na mes momento nos por mira un canal di television gubernamental ta wordo mal-uzá pa Gobierno (cmainda cu ruman di un minister ta dicidi riba contenido di noticia), organizacionnan caricativo ta ricibiendo menos ayudo di gobierno y comercio ta wordo tratá como enemigo door di gobierno.

E seccion aki ta finaliza: “Nos mester crea un comunidad caminda cu nos tin cariño, amor y respet pa otro”. Atrobe, palabranan cu cual nos ta di acuerdo, pero mester realiza cu esaki ta costo esfuerzo y trabao, e no ta wordo lográ cu palabra bunita, mientras cu na otro banda bo partido ta saca panfleta anonimo atacando bo contricantenan politico. E ta sigui: “Den e cuadro aki gobierno ta kere cu nos mester mira nos mesun conducta, midi vocabulario den medionan di comunicacion….”. Nos no ta kere cu ta necesario pa comenta riba esaki.

Pa loke ta e proyecto di cuida di mucha, a cuminsa cu un proyecto na 2002 of 2003 pa logra cuido di mucha pa cada Arubano, pero pa un of otro motivo esaki no a wordo implementa. Esaki nos ta lamenta, como cu e iniciativa aki tabata uno bunita cu lo trece bon resultado pa nos comunidad.

Nos Grandinan. E seccion aki ta habri: “Pa nos grandinan gobierno lo garantisa un entrada husto pa nan por biba dignamente y independientemente mas tanto posibel.” Nos ta considera cu e trato cu nos grandinan ta ricibiendo di Gobierno (por ehempel pa loke ta trata prima di AZV) no ta uno husto. E hecho cu nos Prome Minister a nenga di baha pa accepta un manifiesto for di nan man dia cu nan a protesta e trato aki ta papia pa su mes.

E Programa di Gobernacion ta trece un bon punto dilanti caminda cu ta menciona cu ta mas mihor (y hopi biaha mas barata) pa yuda e persona di edad biba den su mesun ambiente, envez di den un institucion. Den e documento ta bisa cu lo pone mas accento riba esaki. Hasta ta menciona cu “..sea lo construi casnan adapta of lo hasi adaptacionnan di cas pa nos grandinan den proyectonan di vivienda popular.” Nos no ta sigur cu si esaki a cumpli cun’e of no, pero mirando cu casi no a traha vivienda popular, nos ta asumi cu no a hasi mucho pa cu e intencion bunita aki.

Mas aleu e documento ta menciona cu “Gobierno lo stimula nos grandinan pa organisa nan mes pa defende nan derechonan pa medio di un organo di Conseho pa nos Grandinan cu lo ser institui.” Te asina leu cu nos sa, esaki no a sosode. Es mas, e Gobierno actual a demonstra di no ta mucho amigo di nos grandinan.

No Comments »

Maneho di Husticia

Friday, April 18th, 2008

Parti III di e Analisis di Programa di Gobernacion di MEP di 2001

Esaki ta e di tres parti di un serie di articulo cu Democracia Real ta skirbiendo caminda nos ta analisa e partido di gobernacion di partido MEP di aña 2001, y compara esaki cu locual nan a logra durante e ultimo 6 añanan.

E articulo aki ta enfoca riba e di tres capitulo den e programa di gobernacion cual capitulo ta hiba e mesun titulo, esta “Maneho di Husticia”.

E prome palabranan di e capitulo aki ta: “Ningun hende ta para riba ley y den wowo di husticia tur persona sin distincion ta igual y cada ciudadano cu ta biba na Aruba tin derecho riba un bida feliz”. Sin duda, mayoria persona lo mester ta di acuerdo cu e ponencia aki.

Algo mas leu ta poní: “Combatimento di criminalidad lo ser dirigi riba un maneho sin distincion y interferencia politico”. No tin duda cu tin hopi motivo pa duda cu si a logra cumpli cu e promesa aki. Durante e ultimo añanan a tuma lugar masha hopi cos cu a crea e impresion fuertisimo cu SI tin (por lo menos intento di) interferencia politico. E ehempel mas cla di esaki ta e carta di un abogado di Gobierno caminda e mes ta comproba esaki.

E capitulo aki di Maneho di Husticia a wordo dividi den varios seccion, cu nos lo toca un pa un:

Proteccion di cada ciudadano. E seccion aki ta enfoca riba e relacion entre gobierno y cuerpo policial, y e importancia di tin presencia di polis den nos barrionan. Mester reconoce cu obviamente Gobierno actual sinceramente kier baha criminalidad, pero lamentablemente door di e gastonan exorbitante di nos Gobierno relaciona cu nepotismo, no ta resta placa pa inverti caminda e ta necesario (por ehempel combatimento di criminalidad y educacion). Esaki tin como resultado cu criminalidad na Aruba a conoce un aumento alarmante den e ultimo añanan.

Ademas di esey, e relacion entre Cuerpo Policial y Gobierno no ta cos di gaba, y ta stroba funcionamento optimal di nos Cuerpo di Polis. E expresionnan emocional di nos gobernantenan na varios ocasion no a yuda e relacion aki tampoco.

Mehoracion di leynan existente y introduccion di leynan nobo. E seccion aki ta menciona varios ley cu lo mester wordo adapta y/of introduci. Entre otro: “maltrato di e ser humano, abuso sexual di mucha, violacion sexual den matrimonio, ley di stalking”, y ta sigui menciona algun mas. E seccion ta sera bisando cu: “..lo fortifica e departamentonan di gobierno cu tin di haber cu asuntonan huridico, tanto den material, personal, y organisacion..”

Lamentablemente a hasi e departamento en cuestion mas debil door di nombra un persona na cabez di e departamento aki cu no tin e conocimento necesario pa hasi su trabao (siendo cu tabatin persona hopi capacita cla pa tuma e riendanan). Ademas di esey e departamento tin seis aña caba ta wordo forzá pa traha leynan fiscal (esta introduccion di medida un tras di otro), cu tin como consecuencia cu nan simplemente no tin e tempo pa traha riba nada otro.

Coreccion di esnan cu ta falta nos leynan.  Esaki ta un seccion cu no ta bai mucho den detaye, pero ta papia basicamente di re-integracion di presonan den nos comunidad.

Pa loke ta KIA, nos tin cu elogia e trabaonan pa aumenta e capacidad di e prison, locual sigur tabata necesario. Na otro banda e falta di disiplina den e personal di KIA ta algo cu hasta ministro di husticia a trece dilanti na varios ocasion. Pero esaki tambe ta producto di nepotismo (nombra amigo envez di hende capaz) na puestonan clave.

Combatimento di Ilegal. E fenomeno aki (esta di stranheronan indocumenta) ta uno dificil di combati, pero mester reconoce cu e problema di ilegal parce di ta bao control danki na un esfuerzo grandi di parti di Gobierno. Naturalmente ta virtualmente imposibel pa elimina e problema aki por completo, pero tin tur indicacion cu e ta mihor maneho cu den pasado.

Combatimento di Droga y drogadiccion. Den e seccion aki ta papia tanto di e traficacion di droga como di problemanan social di consumo di droga na Aruba mes. Pa loke ta trata e traficacion, ta parce cu esaki a mengua debí na varios paso cu Gobierno a tuma (y ta sigui tuma) tanto localmente como den cooperacion cu otro pais (por ehempel Hulanda, Antiyas y Merca).

Encuanto di abuso di droga mes na Aruba, lamentablemente mester constata cu e problemanan a escala enormemente. Den e seccion aki ta menciona: “gobierno lo implementa e ley pa somete e personanan aki obligatoriamente na programanan cu ta yuda nan den combatimento di nan adiccion”. Aki atrobe e cantidad di medida cu a wordo introduci (y e leynan cu mester wordo traha pa impone e medidanan aki)  a hasi cu no tin tempo pa traha riba casi ningun otro ley.

Ademas di esey e proyecto di e asina-yama “shelter” den centro di playa a resulta di ta un gastamento di placa y tempo. Un parti mucho grandi di e presupuesto ta bai na huur, te na e punto cu e dirigentenan di e centro mester pidi ayudo di comunidad pa hanja habon, serbete, panja, etc. Na mes momento, e centronan manera esnan na Dakota y Colony no ta ricibi e recursonan necesario pa por funciona manera cu nan por.

E seccion aki ta finalisa bisando cu lo intensifica “..ayudo na organisacionnan manera SAMBA, FADA, etc.” Atrobe debí na e gastonan exorbitante di gobierno, esaki no por wordo cumplí cun’e manera debe ser.

Admision. Den e seccion aki ta bisa cu e maneho lo ta “..uno stringente cu ta tene debido cuenta cu e mercado laboral”. Despues ta sigui menciona cu lo bini un revision total den e ley di admision, y cu lo suavisa e procedimento pa Hulandes y personan cu un of mas mayor Arubano. En berdad por wordo constatá cu e leynan a wordo cambia, y e maneho ta mas stringente.

Lamentablemente no a tene ningun cuenta cu e mercado laboral (por lo menos no esun di Aruba),  y e maneho actual a cuminsa strangula nos desaroyo economico y lo sigui hasi esaki si no bini un cambio rapido pa cu esaki.

Pa loke ta trata un procedimento suavisa pa Hulandes y esnan cu mayornan Arubano, esaki no ta e caso ainda.

No Comments »

Relacionnan den Reino y Exterior

Wednesday, February 6th, 2008

Parti II di e Analisis di Programa di Gobernacion di MEP di 2001

Esaki ta e segundo edicion di un serie di articulo cu ta analisa e Programa di Gobernacion di Movimiento Electoral di Pueblo di 2001, y compara esaki cu locual a wordo hasi den realidad.

Manera a wordo trecí den e edicion anterior, e Programa di Gobernacion ta uno hopi bon hincá den otro, pero lamentablemente pa un of mas motivo durante e ultimo seis aña y pico Gobierno a desvia por completo di e locual e mes a mira como e mihor rumbo pa nos pais su gobernacion.

E articulo aki lo enfoca riba e segundo capitulo cu ta hiba e titulo “Relacion den Reino y Exterior”.

E capitulo ta habri asina: “Gobierno ta boga pa relacoinnan den Reino ta intenso y constructivo riba e diferente terenonan di cooperacion, teniendo na cuenta nos posicion autonomo ancra den Statuut. Cu gobierno Hulandes lo habri deliberacion riba e cooperacion pa desaroyo den Reino”. Palabranan bunita porcierto!

Den practica nos por a scucha cierto ministro na varios ocasion ta insulta Hulanda na un forma masha vulgar mes, mientras cu otro minister ta hasi mescos pa cu nos hermana isla Corsow. Na e momentonan aki nos relacionnan cu nos partnernan den Reino Hulandes ta masha malo mes. Esaki ta debi principalmente na e forma emocional y “kinderachtig” cu nos gobernantenan ta expresa nan mes publicamente. Esaki a yega asina leuw cu nos ta perhudicando nos hermana islanan pa algo cu nan no por yuda.

Na mes momento nos situacion financiero a hasi cu Gobierno a converti nos isla den uno limosnero den Reino. Nos posicion pa negocia cu Hulanda ta sumamente debil, y e opinion cu tanto mandatarionan como ciudadanonan hulandes tin di e Gobierno di nos isla ta hopi negativo. Lamentablemente esaki ta un impresion cu nos Gobierno merece.

Mas aleu ta menciona combatimento di comercio di droga y labamento di placa. Aki mester reconoce cu hopi esfuerzo a wordo hasí pa logra esaki. Esaki no semper a wordo hasi na e forma mas corecto, pero trabao a wordo hasí, y esaki ta obvio.

E tema di derechonan humano tambe ta wordo treci dilanti como uno riba cual lo wordo enfoca door di gobierno. Aunke Aruba ta forma parti di Reino, tog e Gobierno actual ta conocí pa intimida y persigui esnan cu e ta considera contrincante politico. Ademas di esey e trato cu e Gobierno ta duna na stranhero aki na Aruba den miles di caso ta inhumano.

E capitulo ta sigui bisa cu lo enfoca riba “tratadonan internacion riba tereno di combatimento di polucion maritimo y medio ambiente”. E Gobierno aki no solamente a logra hasi absolutamente nada pa proteha nos medio ambiente, pero activamente a contribui enormemente pa hasi Aruba mas sushi cu nunca.

Ta menciona “cooperacion bilateral, regional y interregional, en particular cu e region aki y Sur America”. En berdad varios iniciativa a wordo tuma pa loke ta trata paisnan manera Brazil, Cuba, Venezuela y te hasta China y India. Esakinan riba nan mes por wordo mira como positivo, pero e forma cu esakinan a tuma lugar tabata hopi deficiente. A exclui sector priva por completo for di e iniciativanan aki, mientras cu cualkier pais desaroya ta stimula su sector priva pa participa den e actividadnan aki como cu na e forma ey por logra exito.

Pa loke ta trata e efectonan di traficacion di droga riba nos poblacion e programa ta bisa: “Locual ta toca e banda preventivo y curativo lo mester bin un politica integra caminda educacion na school y na cas, bienestar social, cuido di adicción lo haya atencion”. Si acaso ta berdad mes cu nan a “haya atencion”, ta evidente cu nada no a wordo hasi riba e tereno aki. E cantidad di choller a crece enormemente durante e ultimo añanan, mientras cu e centronan di ciudo no ta recibi e recursonan suficiente pa hasi nan trabao.

Por ultimo ta papia di e maneho di stranhero, y cu “Lo mester bin un revision total di e ley di Admision caminda tur e departamentonan concerni por traha hunto pa un politica di migracion efectivo y eficaz”. En berdad a hasi varios cambio, y esakinan no solamente ta trancando nos economia, pero nos sistema hudicial tambe cu tur e casonan cu tin den corte.

Pa loke ta e asunto di admision di stranhero ta menciona tambe cu lo “tene debido cuenta cu e mercado laboral”. Aki tambe a faya grandemente, como cu ya caba tin un falta enorme di trahador na Aruba. Na mes momento ta dunando permiso pa loco pa construccion di proyecto, mientras cu ta negando permiso pa trahador.

No Comments »

Bon Gobernacion y Bon Administracion Publico

Wednesday, February 6th, 2008

Parti I di e Analisis di Programa di Gobernacion di MEP di 2001

Esaki ta e prome edicion di un serie di articulo cu lo sali den e proximo lunanan y cu lo enfoca riba e Programa di Gobernacion di Movimiento Electoral di Pueblo cu ta data di 2001. E Programa di Gobernacion aki ta uno cu ta consisti di 14 Seccion Principal y 25 Pagina.

Pa cualkier persona cu lesa e Programa aki lo bira hopi cla cu e Gobierno cu a sinta na 2001 cu un sosten hamas bisto na Aruba, y cu yen di esperanza, tabata sa masha bon kico nan lo mester a hasi durante nan periodo di Gobernacion. Nan pensamentonan tabata bon cla, mientras cu nan ideanan y puntonan di salida tabata logico y practico. Hasta nos por bisa cu Gabinete Oduber III tabatin un comienzo basta positivo.

Lamentablemente, locual tambe lo bira hopi obvio durante e lunanan nos dilanti, mientras cu nos ta analisa e Programa di Gobernacion aki, y compara esaki cu e realidad ta cu poco tempo despues di a sinta, e Gobierno a desvia di su propio vision y asina a perde un oportunidad cu ningun partido a yega di hanja, y cu por lo pronto lo no ripiti. Atravez di e añanan e desvio aki a hasi cu Gabinete Oduber III & IV a perde su caminda y a desperdicia un oportunidad di oro.

Pa motivonan di tempo y espacio ta imposibel pa cita cada un palabra cu ta den e documento, pero lo nos hasi nos maximo esfuerzo pa keda fiel na e letranan y e espiritu di e contenido di e documento.

E edicion aki lo enfoca riba e prome seccion di e Programa di Gobernacion cu ta titula
“Bon Gobernacion y Bon Administracion Publico”

E Seccion aki ta habri: “Gobierno ta comprometi . . . pa asumi responsabilidad pa transparencia y integridad den gobernacion, . . . “. Ta obvio cu no a logra e dos metanan aki. Pa loke ta transparencia, ta notable cu hopi decision importante (NFR, BBO, Aumento di Invoerrechten, Fringe-benefit regeling, etc.) a wordo tuma den secrecia, y nos comunidad a wordo informa di esakinan algun luna (den algun caso siman) prome cu nan a drenta na vigor. Obviamente no a duna oportunidad pa un discusion sano riba e topiconan aki. Si ta husto pa reconoce cu den algun caso (cambionan den AZV, Medidanan di 2002), si tabatin discusion. Pero ta notable cu esakinan a data for di 2002 y 2003, y ya na 2004 Gobierno no kier a scucha mas di comunidad di Aruba.

Encuanto di integridad, mester wak e Gobierno den su totalidad. Nos sa cu tin Gobernante integro den actual Gobierno, pero nan tambe mester carga responsabilidad pa e actonan di nan coleganan tanto den Gobierno como den Parlamento. Aki nos por corda un sin fin di incidente atravez di e añanan. E incidentenan aki ta varia di errornan den huicio, debilidad den moralidad personal, foutnan den sigui procedura, te na actonan cu ta duna tur aparencia di ta corupto.

No ta nos intencion di ataca ningun politico personalmente, y como cu ta trata di un analisis di henter e Gobierno, nos lo no menciona ningun di e incidentenan aki especificamente akinan. Loke si nos tin cu trece dilanti ta cu ta importante pa un politico (y sigur un minister) carga su mes cu dignidad, y percura pa su comportacion no por ni crea duda den su integridad of su caracter.

Algo mas leu den a mesun seccion ta papia di fortalece Parlamento: “Gobierno lo promove cu Parlamento por eherce su funcion di control debidamente door di crea e infrastructura necesario pa Parlamento por funciona independientemente. E forma habri di Goberna aki ta stimula participacion di gremio, partner social, y otro instancianan den e proceso di tumamento di decision, dunando contenido na nos democracia.” Palabranan bunita porcierto!

Lamentablemente henter e promesa di fortalece Parlamento a keda na nada. Durante e ultimo añanan nos por a tende palabranan manera “Stempel Parlament”, “Ja-knikker”, “Cheerleader”, etc. pa describi e parlamentarionan cu ta sostene Gobierno. E palabranan aki ta simplemente un forma pa ilustra cu realmente no a existi ningun control di parti di parlamento durante e ultimo añanan. Hasta nos por corda algun ehempel grabá caminda cu Gobernante ta duna instruccion na Parlamentario.

Pa loke ta trata participacion di representantenan di comunidad, mester bisa cu a cuminsa hopi bon, te cu, pa prome biaha den historia di nos pais, tanto comercio como sindicatonan a apoya Gobierno den introduccion di medida. Esakinan a wordo discuti den detaye, y a keda introduci sin ningun protesta of problema. E apoyo di sector priva tabata mara na algun condicion. Entre esakinan tabata introduccion di un Dialogo Nacional y tambe cu e medidanan lo a keda revoca despues di algun luna. Lamentablemente Gobierno no a cumpli cu e palabracionnan hasí e tempo ey.

Despues cu algun reunion a tuma lugar, actitud a cambia, y desde e tempo ey tur representantenan di sector prive a keda sistematicamente ignora, ataca, intimida, y tilda di ta metí den un complot internacional ala James Bond. Durante e lunanan nos dilanti lo nos papia hopi di e supuesto complot aki. Ni e integrantenan di e partido na mando lo no nenga cu representantenan di comunidad no ta wordo scucha mes (BBO ta un bon ehempel). Claro, lo nan purba hustifica esaki (principalmente mencionando e famoso complot), pero realidad ta keda realidad.

E seccion ta termina cu un promesa pa hasi e famoso Kerntakenanalyse pa determina kico ta tarea di Gobierno y kico no. Pa cu esaki e documento ta bisa: “E proceduranan lo ta transparente y e gremio y instancianan concerni lo wordo envolvi asina tanto cu ta posibel”. Mester admiti cu en berdad e kerntakenanalyse a wordo hasí, pero esaki despues di un tardanza di un periodo di gobernacion y mei (6 aña), y no prome cu a tuma miles di hende na trabao, y crea un cantidad enorme di departamentonan nobo.

Den henter e proceso di prepara y compila e rapport, ningun instancia di sector priva a wordo involvi ni consulta. Y obviamente ta sector priva ta esun cu tin cu paga e checknan cu e gobernantenan ta firma tur luna!

Awor cu e rapport ta cla e ta wordo tení secreto te ainda pa Gobierno. Pero si ta conoci caba cu e rapport ta recomenda pa elimina virtualmente tur e departamentonan cu a wordo crea durante e ultimo añanan. Esakinan, hunto cu tur e nombramentonan politico a costa y ta costando nos comunidad cientos di miyon di florin! Pero bon, e rapport a wordo hasí, y awor ta di spera cu e ta wordo hasí publico pa tin un discusion sano pa asina hunto por dicidi riba su implementacion.

Pa loke ta e sección aki por bisa cu Gobierno su falta di cumplimento cu su mesun plannan ta hopi obvio. Hasta caminda a cumpli, a hasi esaki despues di tardanzanan enorme pa cual comunidad lo sigui paga pa hopi aña largo.