MANEHO LABORAL
MANEHO LABORAL
Parti VII di e Analisis di Programa di Gobernacion di MEP di 2001
Esaki ta e di shete capitulo den e serie di articulo cu Partido Democracia Real ta preparando caminda nos ta analisa e intencionnan y e promesanan di partido MEP y compara esakinan cu locual a sosode durante e ultimo 7 aanan durante nan Gobernacion.
E capitulo aki ta hiba e titulo “Maneho Laboral”, y ta trata di varios topico relaciona cu maneho laboral. Nos lo analisa esakinan un pa un.
E capitulo ta habri bisando lo siguiente: “E obheto fundamental ta pa trece ordo den sector laboral a corto, mediano y largo plazo, pa asina por garantisa prosperidad pa un y tur. Puntonan di accion di Gobierno ta pa stimula e harmonia nesesario entre trahador y empresarionan; garantisa nivelnan real di poder di compra y promove mehoracion di condicionnan secundario di trahadornan; y garantisa tur trahador e cumplimento di e derechonan legal laboral como tambe derechonan social necesario”.
Nos ta hanja cu ta sumamente yamativo cu NINGUN caminda ta menciona productividad di nos mercado laboral.
Pero pa enfoca riba e metanan cu Gobierno a delinea ta papia esencialmente di:
- Trece ordo den sector laboral,
- Garantiza nivel di poder di compra,
- Mehora condicionnan secondario, y
- Garantiza e derechonan laboral y social di e trahador.
Pa loke ta trata trecemento di ordo, e punto aki ta uno cu ta imposibel pa determina si “ordo” a mehora of no. Si nos por constata cu de vez en cuado parce cu falta ordo entre nos propio gobernantenan.
Poder di compra di e clase trahador a bai atras basta drasticamente durante e ultimo anjanan. Un causa di esaki sigur ta e prijsnan eleva di petroleo y tur e consecuencianan di esaki. Pero sin duda e causa principal di e perdida di poder di compra ta e propio gobierno su deroche di nos comunidad su placa y su sed continuo pa ranca mas placa di saco di e comunidad trahador. E hamber continuo pa placa a hasi cu Gobierno a introduci un cantidad di medida riba lomba di e comunidad Arubano. Esaki a culmina cu introduccion di e afamado BBO na Januari 2007.
E transferencia desproporcional di fondonan di sector priva pa esun publico a hasi cu hopi consumidor Arubano a perde alrededor di 25% di nan poder di compra (y den algun caso hasta mas!) durante e ultimo 7 anjanan. Esey ta igual na e perdida di 3 luna di salaris durante un anja. Esaki, na su turno a conduci na un aumento drastico di pobreza na Aruba. Esey ta manifesta su mes den un deterioro di nos pueblo su dieta (y salud), hopi cas di famia cu a bai findishi, un aumento den actonan fuera di lo comun (includendo criminalidad), y otro efectonan devastador pa nos comunidad.
Pa loke ta trata mehoracion di e condicionnan secondario di e sector laboral. Gobierno a nenga di hasi uzo di un oportunidad unico pa introduci un pensioen den sector priva. Tur e sindicatonan di sector priva, como tambe ATIA, AHATA, SNBA, KvK, etc. a yega na un consensus pa introduci un pensioen den sector priva. Esaki a wordo presenta na Gobierno, pero Gobierno a faya barbaramente den su tarea pa traha pa e pueblo trahador y pagador di belasting y a nenga rotundamente di asumi su resposabilidad den esaki.
Mas aleu ta menciona cu lo garantiza e derechonan laboral y social di trahador. Aki mester bisa cu a pasa algun ley positivo. Entre esakinan ta figura e ley cu ta aumenta “zwangerschap verlof”. Tambe tin un serie di cambio cu a wordo proponi door di Ministerio di Labor. Esakinan generalmente ta cambionan cu ta zona simpatico, pero cu lo sirbi pa stroba aun mas e aumento di productividad cu tanto nos pais mester. Ta bergonzoso cu durante e ultimo 20 anjanan, bou di gobiernonan di AVP/MEP, productividad di nos mercado laboral no a aumenta ni un porciento. Esaki ta hasi cu Aruba ta cayendo atras compara cu nos competidornan.
Tambe e programa di MEP ta menciona e necesidad pa flexibilidad. Pero e ley di LTU cu e Gobierno a introduci a hasi cu nos economia ta wordo strangula door cu no tin trahador. Riba esey, e calidad di trahador ta wordo disminui como cu cada tres anja mester busca hende nobo cu mester sinja nos idioma, hanja training di nobo, etc. E tipo di iniciativanan aki di parti di Gobierno ta ilustra e Gobierno su falta di comprendimento di e necesidadnan di nos sector priva.
Yegando final di e capitulo ta menciona entre otro, “..consulta cu gremionan comercial y sindical..” Mester admiti cu algun ministerio (includendo esun di Labor) tin mihor comunicacion cu sector priva cu otro, pero esaki no ta suficiente. Pa por maneha bon, mester tin un balance. Lamentablemente e gobierno aki ta tipifica su mes door di hasi loke ta zona mas popular envez di locual ta mihor pa nos pais.
Por ultimo ta menciona e necesidad pa cifranan correcto y na tempo. Esaki en berdad ta un necesidad. Lamentablemente, aki tambe nos por nota cu esaki no a tuma lugar. Si acaso tin cifranan bon disponibel, esakinan no ta wordo divulga.
Den e capitulo aki nos por a nota cu atrobe e (bon) intencionnan di Gobierno ta wordo stroba door di falta di capacidad combina cu desesperacion pa placa. Di tur locual Gobierno kier a bini cun’e, masha poco a wordo logra, mientras cu na basta ocasion net lo contrario a wordo hasi.