Archive for April, 2008

No Comments »

Maneho Social

Friday, April 18th, 2008

Parti IV(a) di e Analisis di Programa di Gobernacion di MEP di 2001

Esaki ta e cuarto capitulo den e serie di articulo cu Partido Democracia Real ta preparando caminda nos ta analisa e intencionnan y e promesanan di partido MEP y compara esakinan cu locual a sosode durante e ultimo 6 pa 7 aña durante nan Gobernacion.

E capitulo aki ta hiba e titulo “Maneho Social”, y e ta consisti di cuatro seccion, cual nos ta bai analisa un pa un. Como cu e capitulo aki ta uno basta largo y ta trata hopi punto, lo e wordo presenta den dos articulo, consistiendo di dos seccion cada un.

Nos Famia. Den e seccion aki partido MEP ta trece dilanti cu pa fortifica e nucleo familiar “..gobierno mester bay duna un aporte na recuperacion di norma- y balornan di e famia den nos comunidad.” Esaki ta un ponencia cu cual nos ta di acuerdo.

Nos mester reconoce cu esaki no ta un tarea facil. Ningun Gobierno no por impone norma y/of balor. Locual un Gobierno por hasi ta guia su comunidad den e direccion corecto door di, entre otro, percura pa e ehempel cu ta wordo duná pa mandatario, parlamentario y empleadonan publico ta uno positivo. Banda di esey mester percura pa nos leynan refleha e normanan y e balornan cu nos kier fortifica.

Lamentablemente, gobierno tabata asina ocupa ta traha e leynan necesario pa impone medidad riba pueblo cada aña, cu esencialmente no a resta tempo pa otro ley. Y pa loke ta trata e ehempel cu nos ta duna nos pueblo, nos mester dijs ripara ki tono nos mandatarionan ta uza, con nan comportacion ta, y con e comportacion y disciplina di e empleadonan publico ta, pa nos por saca nos mes conclusion cu nos comunidad no ta ricibiendo un ehempel positivo di nos mandatarionan.

Mas aleu e seccion aki ta menciona cu e tarea mester wordo comparti door di “..scolnan, maestronan y medionan di comunicacion, organizacionnan den nos comunidad y comercio”. E ponencia aki ta uno cu cual nos ta di acuerdo. Pero atrobe nos por wak cu accion di gobierno no ta refleha locual e ta bisa. Scolnan ta deteriorando, autoridad di maestronan a wordo miná, mientras cu IPA ta un huérfano. Na mes momento nos por mira un canal di television gubernamental ta wordo mal-uzá pa Gobierno (cmainda cu ruman di un minister ta dicidi riba contenido di noticia), organizacionnan caricativo ta ricibiendo menos ayudo di gobierno y comercio ta wordo tratá como enemigo door di gobierno.

E seccion aki ta finaliza: “Nos mester crea un comunidad caminda cu nos tin cariño, amor y respet pa otro”. Atrobe, palabranan cu cual nos ta di acuerdo, pero mester realiza cu esaki ta costo esfuerzo y trabao, e no ta wordo lográ cu palabra bunita, mientras cu na otro banda bo partido ta saca panfleta anonimo atacando bo contricantenan politico. E ta sigui: “Den e cuadro aki gobierno ta kere cu nos mester mira nos mesun conducta, midi vocabulario den medionan di comunicacion….”. Nos no ta kere cu ta necesario pa comenta riba esaki.

Pa loke ta e proyecto di cuida di mucha, a cuminsa cu un proyecto na 2002 of 2003 pa logra cuido di mucha pa cada Arubano, pero pa un of otro motivo esaki no a wordo implementa. Esaki nos ta lamenta, como cu e iniciativa aki tabata uno bunita cu lo trece bon resultado pa nos comunidad.

Nos Grandinan. E seccion aki ta habri: “Pa nos grandinan gobierno lo garantisa un entrada husto pa nan por biba dignamente y independientemente mas tanto posibel.” Nos ta considera cu e trato cu nos grandinan ta ricibiendo di Gobierno (por ehempel pa loke ta trata prima di AZV) no ta uno husto. E hecho cu nos Prome Minister a nenga di baha pa accepta un manifiesto for di nan man dia cu nan a protesta e trato aki ta papia pa su mes.

E Programa di Gobernacion ta trece un bon punto dilanti caminda cu ta menciona cu ta mas mihor (y hopi biaha mas barata) pa yuda e persona di edad biba den su mesun ambiente, envez di den un institucion. Den e documento ta bisa cu lo pone mas accento riba esaki. Hasta ta menciona cu “..sea lo construi casnan adapta of lo hasi adaptacionnan di cas pa nos grandinan den proyectonan di vivienda popular.” Nos no ta sigur cu si esaki a cumpli cun’e of no, pero mirando cu casi no a traha vivienda popular, nos ta asumi cu no a hasi mucho pa cu e intencion bunita aki.

Mas aleu e documento ta menciona cu “Gobierno lo stimula nos grandinan pa organisa nan mes pa defende nan derechonan pa medio di un organo di Conseho pa nos Grandinan cu lo ser institui.” Te asina leu cu nos sa, esaki no a sosode. Es mas, e Gobierno actual a demonstra di no ta mucho amigo di nos grandinan.

No Comments »

Maneho di Husticia

Friday, April 18th, 2008

Parti III di e Analisis di Programa di Gobernacion di MEP di 2001

Esaki ta e di tres parti di un serie di articulo cu Democracia Real ta skirbiendo caminda nos ta analisa e partido di gobernacion di partido MEP di aña 2001, y compara esaki cu locual nan a logra durante e ultimo 6 añanan.

E articulo aki ta enfoca riba e di tres capitulo den e programa di gobernacion cual capitulo ta hiba e mesun titulo, esta “Maneho di Husticia”.

E prome palabranan di e capitulo aki ta: “Ningun hende ta para riba ley y den wowo di husticia tur persona sin distincion ta igual y cada ciudadano cu ta biba na Aruba tin derecho riba un bida feliz”. Sin duda, mayoria persona lo mester ta di acuerdo cu e ponencia aki.

Algo mas leu ta poní: “Combatimento di criminalidad lo ser dirigi riba un maneho sin distincion y interferencia politico”. No tin duda cu tin hopi motivo pa duda cu si a logra cumpli cu e promesa aki. Durante e ultimo añanan a tuma lugar masha hopi cos cu a crea e impresion fuertisimo cu SI tin (por lo menos intento di) interferencia politico. E ehempel mas cla di esaki ta e carta di un abogado di Gobierno caminda e mes ta comproba esaki.

E capitulo aki di Maneho di Husticia a wordo dividi den varios seccion, cu nos lo toca un pa un:

Proteccion di cada ciudadano. E seccion aki ta enfoca riba e relacion entre gobierno y cuerpo policial, y e importancia di tin presencia di polis den nos barrionan. Mester reconoce cu obviamente Gobierno actual sinceramente kier baha criminalidad, pero lamentablemente door di e gastonan exorbitante di nos Gobierno relaciona cu nepotismo, no ta resta placa pa inverti caminda e ta necesario (por ehempel combatimento di criminalidad y educacion). Esaki tin como resultado cu criminalidad na Aruba a conoce un aumento alarmante den e ultimo añanan.

Ademas di esey, e relacion entre Cuerpo Policial y Gobierno no ta cos di gaba, y ta stroba funcionamento optimal di nos Cuerpo di Polis. E expresionnan emocional di nos gobernantenan na varios ocasion no a yuda e relacion aki tampoco.

Mehoracion di leynan existente y introduccion di leynan nobo. E seccion aki ta menciona varios ley cu lo mester wordo adapta y/of introduci. Entre otro: “maltrato di e ser humano, abuso sexual di mucha, violacion sexual den matrimonio, ley di stalking”, y ta sigui menciona algun mas. E seccion ta sera bisando cu: “..lo fortifica e departamentonan di gobierno cu tin di haber cu asuntonan huridico, tanto den material, personal, y organisacion..”

Lamentablemente a hasi e departamento en cuestion mas debil door di nombra un persona na cabez di e departamento aki cu no tin e conocimento necesario pa hasi su trabao (siendo cu tabatin persona hopi capacita cla pa tuma e riendanan). Ademas di esey e departamento tin seis aña caba ta wordo forzá pa traha leynan fiscal (esta introduccion di medida un tras di otro), cu tin como consecuencia cu nan simplemente no tin e tempo pa traha riba nada otro.

Coreccion di esnan cu ta falta nos leynan.  Esaki ta un seccion cu no ta bai mucho den detaye, pero ta papia basicamente di re-integracion di presonan den nos comunidad.

Pa loke ta KIA, nos tin cu elogia e trabaonan pa aumenta e capacidad di e prison, locual sigur tabata necesario. Na otro banda e falta di disiplina den e personal di KIA ta algo cu hasta ministro di husticia a trece dilanti na varios ocasion. Pero esaki tambe ta producto di nepotismo (nombra amigo envez di hende capaz) na puestonan clave.

Combatimento di Ilegal. E fenomeno aki (esta di stranheronan indocumenta) ta uno dificil di combati, pero mester reconoce cu e problema di ilegal parce di ta bao control danki na un esfuerzo grandi di parti di Gobierno. Naturalmente ta virtualmente imposibel pa elimina e problema aki por completo, pero tin tur indicacion cu e ta mihor maneho cu den pasado.

Combatimento di Droga y drogadiccion. Den e seccion aki ta papia tanto di e traficacion di droga como di problemanan social di consumo di droga na Aruba mes. Pa loke ta trata e traficacion, ta parce cu esaki a mengua debí na varios paso cu Gobierno a tuma (y ta sigui tuma) tanto localmente como den cooperacion cu otro pais (por ehempel Hulanda, Antiyas y Merca).

Encuanto di abuso di droga mes na Aruba, lamentablemente mester constata cu e problemanan a escala enormemente. Den e seccion aki ta menciona: “gobierno lo implementa e ley pa somete e personanan aki obligatoriamente na programanan cu ta yuda nan den combatimento di nan adiccion”. Aki atrobe e cantidad di medida cu a wordo introduci (y e leynan cu mester wordo traha pa impone e medidanan aki)  a hasi cu no tin tempo pa traha riba casi ningun otro ley.

Ademas di esey e proyecto di e asina-yama “shelter” den centro di playa a resulta di ta un gastamento di placa y tempo. Un parti mucho grandi di e presupuesto ta bai na huur, te na e punto cu e dirigentenan di e centro mester pidi ayudo di comunidad pa hanja habon, serbete, panja, etc. Na mes momento, e centronan manera esnan na Dakota y Colony no ta ricibi e recursonan necesario pa por funciona manera cu nan por.

E seccion aki ta finalisa bisando cu lo intensifica “..ayudo na organisacionnan manera SAMBA, FADA, etc.” Atrobe debí na e gastonan exorbitante di gobierno, esaki no por wordo cumplí cun’e manera debe ser.

Admision. Den e seccion aki ta bisa cu e maneho lo ta “..uno stringente cu ta tene debido cuenta cu e mercado laboral”. Despues ta sigui menciona cu lo bini un revision total den e ley di admision, y cu lo suavisa e procedimento pa Hulandes y personan cu un of mas mayor Arubano. En berdad por wordo constatá cu e leynan a wordo cambia, y e maneho ta mas stringente.

Lamentablemente no a tene ningun cuenta cu e mercado laboral (por lo menos no esun di Aruba),  y e maneho actual a cuminsa strangula nos desaroyo economico y lo sigui hasi esaki si no bini un cambio rapido pa cu esaki.

Pa loke ta trata un procedimento suavisa pa Hulandes y esnan cu mayornan Arubano, esaki no ta e caso ainda.

No Comments »

Korte Geschiedenis van de Mansur familie op Aruba

Wednesday, April 16th, 2008

 

De eerste Mansur die naar Aruba kwan was Miguel Mansur, die in 1902 vanuit Venezuela hierheen reisde met zijn vrouw, Sara, en hun zeven maand oude zoon, Elias.

 

Papa Miguel, zoals hij door zijn vrienden genoemd werd, vestigde zich in een gehuurde „Cas di Torta“ (Een huisje met een houten geraamte, en muren van modder). Dit huisje was in Santa Cruz dicht bij het Estrella voetbalveld te Papilon. Kort na zijn aankomst op Aruba ging Papa Miguel met de bekende Shon Fefe Croes zaken doen. Zij verkochten vershillende artikelen door van huis naar huis mensen te bezoeken met als transportmiddel een ezel. Een van de artikelen die het meest werd verkocht was de zogenaamde „Sinkuriá“, een typische hoed van gevlochten riet. Deze hoed werd door vershillende personen op Aruba speciaal voor Papa Miguel gemaakt, en hij verkocht ze vervolgens door aan familie Maduro op Curaçao.

 

Na enkele jaren, naarmate de zaken groeiden, besloot Papa Miguel naar Oranjestad te verhuizen wat in economisch opzicht betere perspectieven boodt. Daar opende hij een winkel in de Nassaustraat (nu Caya Betico Croes) genaamd „La Maravilla“ waar heden Botica del Pueblo is.

 

In November 1929 was Papa Miguel een van de oprichters van de Kamer van Koophandel en Nijverheid.

 

Toen de oudste zoon van Papa Miguel (Elias) zes was ging hij naar Libanon om met zijn grootvader te wonen, en voor zijn onderwijs. Op Aruba kregen papa Miguel en Mama Sara nog 5 kinderen, te weten Farog, Manira, Jossy, Sarah, en Michel. Farog is getrouwd met Eva, en zij zijn de ouders van Myrna, John, Glenda en Farida mansur, terwijl Manira de moeder is van Michael, Chicha, Buchi, Jossito en Nibia Muyale.

 

Op zijn 15de keerde Elias terug naar Aruba en begon hij direct met zijn vader te werken. Toen hij 18 was besloot hij op zichzelf zaken te gaan doen. Hij verkocht allerlei producten, waaronder sigaretten, whisky, meel, melk, kleren, boter en kaas Gedurende de jaren 60 deed Don Elias veel handel in de koffie. Hij kocht die op in Colombia, verpakte het, en stuurde het door naar de Verenigde Staten. Hij verkocht zoveel koffie dat een van zijn klanten die op bezoek op Aruba was vroeg om de arubaanse koffieplantages te mogen zien.

 

Na verloop van tijd richtte Don Elias verschillende maatschappijen op op Aruba, maar ook op Curaçao, Bonaire en St. Maarten, en hij had investeringen over de gehele regio. Maar altijd voelde hij zich vooral een Arubaan, en hij was erg actief in de gemeenschap, bijvoorbeeld als directielid van de Kamer van Koophandel samen met zijn vrienden Juancho Irausquin, Mario Arends en anderen.

 

Don Elias Mansur trouwde met Damia Moauwad in 1930, en zij kregen 8 kinderen. De oudste, Alex Elias, werd geboren in 1931. Daarna kwamen Ruben, Jossy, Sarah, Damia (Rina), Elias (Don), Luis en Miguel. De meeste van hen waren op een of andere manier actief in de maatschappijen van Don Elias, vooral de twee oudsten.

 

Don Elias was erg bekend als een goede zakenman, en ook als een zeer vrijgevige persoon. Hij was vooral bekend als een persoon met een goede inzicht bij moeilijke situaties. Veel zakenlieden gingen naar Don Elias heen voor raad en zelfs voor arbitrage in gevallen van onderlinge verschillen van mening. Alhoewel hij nogal bescheiden en discreet was, heeft hij verschillende onderscheidingen mogen ontvangen. Hij werd door de Koningin als „Officier in de Orde van Oranje-Nassau“ benoemd. Dit was erg ongewoon, omdat Don Elias altijd zijn Venezolaanse nationaliteit heeft behouden.

 

Een aantal kinderen van Don Elias heeft zijn voorbeeld gevolgd, en was erg actief in de arubaanse gemeenschap. Alex was actief op vershillende gebieden: Sportsorganisaties (b.v. ABBA), sociaal  (S. V. Caribe, Tivoli), comercieel (AMRA) en ook liefdadigheidsinstellingen (b.v. Kiwanis). Ruben was in de Rotary, en was president van de Kamer van Koophandel. Don was president van de ATIA, en was vak minister van de Antillen (voor de MEP), en ook van Aruba (met de AVP). Miguel was president van de Kamer van Koophandel en was ook comissaris van o.a. de Centrale Bank en Aruba Ports Authority.

 

De meeste kinderen van Don Elias zijn getrouwd en hebben zelf ook kinderen gekregen zodat er nu 26 kleinkinderen van Don Elias zowel op Aruba als in het buitenland zijn. Van die zijn ook de meeste getrouwd en hebben kinderen. Deze laatsten zijn de vijfde generatie van de familie Mansur vanaf de komst van papa Miguel op Aruba meer dan honderd jaar geleden.

 

Alex Mansur, de oudste zoon van Don Elias, is getrouwd met Ola van der Naaten, destijds onderwijzeres. Samen hebben zij acht kinderen gekregen: Angele (Sasha), Alex Jr., Valeska, Stefanja (Fanja), Farid, Serge, Gavril, en Quentin (Tino). Deze acht kinderen hebben samen ook weer 19 kinderen (die dus kleinkinderen van Alex en Ola Mansur zijn). Van deze kleinkinderen woont het merendeel op aruba, de rest woont in Nederland en de VS.

 

Ola van der Naaten is een dochter van Anton en Meta van der Naaten. Anton was een Nederlander die op Aruba kwam wonen om wat nu Elmar heet te besturen voor de familie Eman. Zijn vrouw, Meta, was een duitse. Samen kregen zij vier kinderen; Inge, John, Ola en Lilian.

 Serge y su famia

Wij, de kinderen van Alex en Ola hebben van hen het belang van een hechte familieband geleerd en ook hun gevoel van verantwoordelijkheid jegens de gemeenschap.

 

Wij zijn de vierde generatie van Mansurs op Aruba, en alhoewel wij trots zijn op onze Libanese, Nederlandse en Duitse afkomst, voelen wij ons vooral Arubaan

 

No Comments »

ATIA - Press Release BBO y FIOD

Monday, April 14th, 2008

Directiva di ATIA a tuma nota di e palabranan di Premier Oduber diahuebs ultimo caminda ela bisa cu si BBO no drenta na vigor, Gobierno lo pidi Hulanda pa manda 15 of 20 hende di FIOD pa controla Comercio, insinuando cu Comercio lo no ta cumpliendo cu su responsabilidad pa cu Gobierno.

Si ta berdad, manera sr. Oduber ta insinua, cu hopi comerciante no ta cumpliendo manera mester ta, esey ta nifica un fayo enorme di su Gobierno cu después di mas di cinco anja e no a logra controla Comercio efectivamente. E ora e pregunta ta surgi: Kico bo tabata warda tur e anjanan ey?

ATIA a tuma e decision di accepta e oferta aki di Gobierno di Aruba. Nos ta bai completamente di acuerdo pa Gobierno keda sin introduci BBO, y ta manda busca ayudo di Hulanda pa controla tur negoshi aki na Aruba. Naturalmente esaki mester conta igual pa tur comerciante sin importa nan lazonan familiar of di amistad cu nos mandatarionan. Como cu nos tin tur confianza den e imparcialidad di FIOD, nos lo ta hopi satisfecho si nan por bini Aruba y hanja e oportunidad pa traha sin interferencia politico.

Si di berdad tin comerciante cu no ta cumpliendo cu ley, nos ta di opinión cu ta e responsabilidad di Gobierno pa atende cu esey y percura pa tini un “level playing field” pa tur hende y tur comerciante aki na Aruba. Atrobe, esaki mester wordo hasi di un forma imparcial y sin interferencia di Gobierno.

Ya cu nos ta bai pidi Hulanda pa yuda nos controla cumplimento di nos Comercio nos ta sugeri pa Gobierno pidi Minister Zalm y Hulanda pa manda hende pa mustra nos:

  • Con pa “bezuinig” na un forma responsable riba e presupuesto di Gobierno (con pa usa e placa di Pueblo na un forma responsable).
  • Con pa entrega un presupuesto na tempo.
  • Con pa atene nos mes na e presupuesto Gubernamental.
  • Con pa controla nos jaarrekening nacional.
  • Con pa brinda un servicio decente a cambio di e placa cu e comunidad aki ta contribui na Gobierno.

A bira tempo pa nos comunidad ricibi su “Fair Share” pa cu Gobernacion decente.

Naturalmente un Gobierno cu no por ni controla su mes tin dificultad pa controla otro. Nos ta kere cu Hulanda por yuda nos pais masha hopi mes, pero obviamente esaki no mester ta solamente pa “pest” e comerciantenan cu e Gobierno aki no gusta.

Ta importante pa tur hende realiza cu tur comerciante na Aruba ta sera su bukinan tur anja y ta obliga di laga esaki wordo controla pa Belasting Accountants Dienst si nan pidi esey. A cambio, presupuesto di Gobierno no ta wordo entrega na tempo, e no ta wordo cumpli cune, Gobierno ta stroba Raad van Advies y Algemene Rekenkamer di hasi nan trabao di control, etcétera, etcetera.

Nos ta sumamente feliz cu porfin después di 5 anja nos Gobierno a cuminsa reconoce e importancia di un control debido. Nos ta spera cu esaki ta palabranan honesto y cu no ta djis un otro triki pa purba desvia atención di e maneho irresponsable y completamente inepto cu nos ta bin ta experienciando e ultimo anjanan aki.

ATIA ta masha satisfecho cu nos por a hanja un oferta asina husto di Premier Oduber, y nos ta accepta e oferta aki felizmente.

ATIA

ATIA ta e organizacion no-gubernamental mas grandi di Aruba cu mas di 200 miembro cu ta duna trabao na mas di 13,000 mama y tata Arubano. Como tal nos ta boga pa un mihor nivel socio-economico pa tur segmento di nos poblacion.

Pa hanja sa mas di ATIA, of pa bira miembro, bishita www.atiaruba.org.

No Comments »

Press Release - Monopolio bancario

Thursday, April 10th, 2008

Directiva di ATIA a tuma nota di algun declaracion di parti di Prome Minister di nos pais tocante e supuesto monopolio di banco cu lo tin na Aruba, y su deseo di apodera Minister di Finanzas pa permiti mas banco establece na Aruba.

Na Aruba awe tin cuatro banco cu ta operando, locual ta dos menos di locual tabata tin pa hopi aña. ATIA ta un organizacion cu ta kere ferventemente den competencia, y nos opinion ta cu ta bon posibel cu mas banco na Aruba lo por ta positivo tanto pa nos economia como pa nos comunidad. Pero nos ta di opinion cu e decision ey mester wordo lagá na nos Banco Central, un instancia cu pa binti aña ta bin ta hiba un maneho hopi profesional, y no den man di un of mas politico cu pa 6 aña largo a hiba un maneho algo menos profesional.

Nos mester tene na cuenta cu e industria bancario ta uno di suma importancia y alavez hopi sensitivo como cu aki ta trata na instancianan cu ta maneha e placa cu miles di Arubano a deposita serca nan. Esaki ta hasi nan diferente di tur otro empresa cu ta hasi negoshi cu nan mesun capital. E responsabilidad cu un banco tin na su clientela ta enorme! Ta pesey nos mester tin masha ciudao mes prome cu nos permiti algun politico mete den e industria ey.

E berdad ta cu na un isla chikito manera Aruba cuatro banco no ta constitui un monopolio. Locual si ta monopolio ta:

  • UN solo empresa di Cable TV,
  • UN solo empresa cu ta brinda servicio di Internet,
  • UN solo empresa cu por bende corriente,
  • UN solo empresa cu por bende awa,

Ta ironico cu e propio Prome Minister aki a bring alma y cuerpo pa mantene e monopolio di Setar pa cu servicio di celular, mientras cu awor e ta contra di monopolio. Ta ironico cu e propio Prome Minister aki a insisti pa cumpra Cable TV pa mantene e monopolio di Internet Service siendo cu awor e ta contra monopolio. Ta ironico cu ta e propio Prome Minister aki ta defende y proteha monopolio ora cu e ta den su man, mientras cu e ta contra esaki ora cu e no tin control di e (supuesto) monopolio.

Ta importante pa nos corda cu e berdero monopolionan na Aruba ta brinda servicio y productonan cu cada Arubano ta forza pa cumpra, mientras cu esaki no ta e caso cu banco. Tambe ta notorio cu den prensa diariamente nos por scucha of lesa ciudadano ta keha di prijs di awa, corriente y comunicacion (monopolio di Gobierno), mientras cu esaki no ta e caso cu e sector bancario.

E ehempel di Luxemburg ta uno incorecto. Nos industria bancario ta ofrece su servicionan na nos propio poblacion, mientras cu na Luxemburg esaki no ta e caso. Si Premier Oduber ta kere cu e banconan na Luxemburg ta floreciendo danki na e 300,000 hende cu ela menciona e ta bon bruhá. Si nos kier compara nos mes cu otro pais nos por compara nos mes cu Antiyas of Barbados.

ATIA ta pensa cu nos Gobierno no mester mete den un industria asina delicado, pero laga esaki na personanan capaz manera e profesionalnan di Banco Central.

Gobierno tin cu enfoca riba mehora e funcionamento y e eficiencia di nos aparato publico envez di bai stroba e funcionamento eficiente di nos sector bancario.

No Comments »

Formacion di nos hendenan

Wednesday, April 2nd, 2008

Nos tur por wak rond y sinti orguyoso di locual Aruba a logra, especialmente durante siglo pasá. Casi tur cos cu nos a logra como pais ta danki principalmente na nos hendenan y cu ayudo di dos influencia positivo di exterior.

E prome di e influencianan aki ta Hulanda. Nos democracia, nos educacion, nos sistema hudicial, etc., tur a wordo establecí cu yudanza y guia di Hulanda. E disciplina y organizacion pa cual e Hulandesnan ta famoso a yuda nos sumamente hopi pa desaroya nos pais na un sistema beneficioso pa nos poblacion, especialmente compara cu otro paisnan den nos region. Muchanan a wordo lanta cu disciplina y respet tanto na cas como na school.

E di dos influencia importante tabata e presencia di un Refineria di Standard Oil, esta Lago Oil & Transport Co. E refineria aki a percura pa emplea un cantidad enorme di Arubiano, instilando den nan e “work ethic” pa cual tur ex-empleado di Lago ta conoci. Esakinan tabata y ta hendenan cu ta custuma di traha cu orguyo y cu dedicacion, percurando semper pa calidad y semper pensando riba “Safety First”.

E dos influencianan aki hunto cu e caracter di nos hendenan y nos amor pa nos pais a hasi cu nos isla chikito a crece te bira un ehempel pa henter nos region.

Lamentablemente durante e ultimo decadanan varios desaroyo a tuma lugar cu a hasi cu un porcentahe demasiado grandi di nos poblacion a laga e custumbernan bon aki atras. Atravez di e añanan Lago a emplea menos y menos Arubiano te cu ela sera na 1985, dus e tremendo opleiding” ey a wordo perdi. Na mes un momento e famoso beca di Lago tambe a disaparece.

Den e mesun periodo cu nos a perde Lago nos isla a bira un pais den Reino. Cu esaki nos a gana e oportunidad di maneha nos mes asuntonan. Poco pais na Mundo a hanja e oportunidad pa cuminsa cu e recursonan cu Aruba a cuminsa cune como pais.

Lamentablemente, envez di mantene e aspectonan bon cu nos a hereda, manera e orguyo y disciplina cu antes tabatin den nos cuerpo di ambtenaar, nos Gobiernonan a “laga slack” tur caminda.

Nos mandatarionan ta duna un masha mal ehempel na comunidad tanto den nan funcionamento como den nan comportamento. Na mes momento e cuerpo di ambtenaar ta deteriorando como consecuencia di a nepotismo teribel cu ta tumando lugar e ultimo 20 añanan.

Algun hende lo puntra nan mes: Pakico Nepotismo ta asina dañino?

Ora cu hendenan ta wordo tumá na trabao y ta wordo duná posicion den Gobierno a base di kende nan conoce envez di con nan ta funciona den nan trabao, e productividad ta sufri, hasta den esnan cu si ta capaz (como cu nan ta wordo demotiva). Ora cu productividad baha tin mester di mas hende pa hasi e mesun trabao. Dus ta tuma mas hende (amigo, conocir, votador, etc.), hasiendo asina e problema aún pio.

E hefenan di departamento ta haña miedo pa impone disciplina den nan departamento como cu nan por haña nan mes den problema cu Ministro si nan taha e amigo, campañador of familiar di e mandatario. Consecuentemente hendenan ta cuminsa yega laat trabao, trata clientenan malo, lesa corant durante ora di trabao, sali hasi cosnan personal cu auto di dienst, etc.

Esaki tin 20 aña ta sosodiendo na Aruba, y a yega na un punto cu nos tin un aparato Gubernamental cu no ta sirbi mas pa eherce su funcion. E meta di un Gobierno, esta di sirbi e comunidad a wordo perdí.

Hasta a yega na e punto cu e propio Prome Minister di nos pais ta admiti publicamente cu no tin disciplina den aparato gubernamenal, y cu e tin basta aña ta tolera esaki.

E consecuencia di esaki ta cu comunidad ta wordo forzá pa carga un peso mucho grandi pa por financia un aparato gubernamental cu ta brinda servicionan mediocre. E gastonan exorbitante na personal ta hasi cu no ta resta placa pa e cosnan importante pa comunidad. Esaki ta e ehempel cu nos comunidad ta hanjando, especialmente nos hubentud.

Na mes momento nos schoolnan falta material, falta educador, mientras cu e educadornan cu ta sali for di IPA den hopi caso ta carece di e training suficiente pa por eherce nan funcion manera cu nan lo kier. Tambe e disciplina cu cual nos tabata lanta na school a desaparece caminda cu e maestronan casi no mag bisa nada na e alumnonan.

Hunto cu e desaroyo aki e desaroyo economico a causa cu hopi famianan tin ambos mayor ta traha (pa no papia mes di mama y/of tata soltero) locual ta hasi cu hopi mucho tin menos supervision y guia, y ta lanta sin respet pa adulto y sin disciplina den nan bida propio. Pa yena e vacio ey den hopi caso nan ta cuminsa asocia cu gang, usa droga, bebe hoben, tene relacion sexual mucho trempan etc.

Tur e desaroyonan menciona aki riba ta causa (hunto cu otro influencia) cu nos ta perdiendo nos hubentud (y dus nos futuro trahadornan). Nos no ta cumpliendo cu nos responsabilidad di prepara un generacion di cuidadano trahador y respetuoso. E hubentud den hopi caso tin problemanan serio cu su prioridadnan.

Esaki ta un issue cu MESTER wordo atendi, apesar cu e frutonan di esaki lo no ta obvio den un sigiente eleccion. Ta absolutamente necesario pa e futuro di nos pais pa nos atende cu e asunto aki.

Algun di e pasonan cu nos Gobierno lo tuma pa atende cu esaki ta:

Exihi di cada empleado publico pa e cumpli no solamente cu su horario, pero tambe su tarea na un forma diligente. Nos comunidad ta paga hopi placa pa ricibi un bon servicio a cambio. Esaki mester wordo brinda.

IPA lo mester wordo reorganiza, y poni bao di Universidad di Aruba. Si tin e necesidad di solicita ayudo na Hulanda pa esaki nos lo hasie. Orguyo no mag y no por stroba educacion di nos hubentud.

Maestronan bon prepara lo hanya mas autoridad pa actua ora cu tin studiante cu ta falta respet of cu ta stroba otronan di sinja.

Schoolnan lo ricibi e materialnan cu nan tin mester di dje. Edificionan existente lo wordo manteni, envez di usa tur recurso pa traha edificio nobo unicamente pa pronkia durante campanja.

Muchanan di “edad militar” cu no ta bai school lo drenta servicio militar obligatorio manera tabata e caso antes. E structura militar ta instila disciplina y ta duna e muchanan aki respet propio. Algo cu ta imprecindibel.

Nos ta bai studia e posibilidad di trece e beca bek pa e mihor studiantenan Arubano. Esaki lo duna nos mihor studiantenan oportunidad di sigui nan estudio, mientras cu e ta brinda Gobierno e oportunidad di hanja ambtenaarnan talentoso y trahador. Pero e becanan aki lo wordo otorga a base di merito y sin influencia politico.

Instancianan cu ta traha pa guia nos hubentud den area di droga, alcohol, depresion, actividad sexual, etc., lo ricibi e apoyo cu nan merece pa por eherce nan tarea efectivamente.

Ta obvio cu tin otro influencianan cu ta hunga un rol den e formacion (sea positivo of negativo) di hende hoben. Tur mester wordo atendi cu nan na nan propio momento. Nos ta pensa cu e puntonan aki por forma e base di un aanpak comprehensivo di e problematica aki.