Bon Gobernacion y Bon Administracion Publico

Parti I di e Analisis di Programa di Gobernacion di MEP di 2001

Esaki ta e prome edicion di un serie di articulo cu lo sali den e proximo lunanan y cu lo enfoca riba e Programa di Gobernacion di Movimiento Electoral di Pueblo cu ta data di 2001. E Programa di Gobernacion aki ta uno cu ta consisti di 14 Seccion Principal y 25 Pagina.

Pa cualkier persona cu lesa e Programa aki lo bira hopi cla cu e Gobierno cu a sinta na 2001 cu un sosten hamas bisto na Aruba, y cu yen di esperanza, tabata sa masha bon kico nan lo mester a hasi durante nan periodo di Gobernacion. Nan pensamentonan tabata bon cla, mientras cu nan ideanan y puntonan di salida tabata logico y practico. Hasta nos por bisa cu Gabinete Oduber III tabatin un comienzo basta positivo.

Lamentablemente, locual tambe lo bira hopi obvio durante e lunanan nos dilanti, mientras cu nos ta analisa e Programa di Gobernacion aki, y compara esaki cu e realidad ta cu poco tempo despues di a sinta, e Gobierno a desvia di su propio vision y asina a perde un oportunidad cu ningun partido a yega di hanja, y cu por lo pronto lo no ripiti. Atravez di e añanan e desvio aki a hasi cu Gabinete Oduber III & IV a perde su caminda y a desperdicia un oportunidad di oro.

Pa motivonan di tempo y espacio ta imposibel pa cita cada un palabra cu ta den e documento, pero lo nos hasi nos maximo esfuerzo pa keda fiel na e letranan y e espiritu di e contenido di e documento.

E edicion aki lo enfoca riba e prome seccion di e Programa di Gobernacion cu ta titula
“Bon Gobernacion y Bon Administracion Publico”

E Seccion aki ta habri: “Gobierno ta comprometi . . . pa asumi responsabilidad pa transparencia y integridad den gobernacion, . . . “. Ta obvio cu no a logra e dos metanan aki. Pa loke ta transparencia, ta notable cu hopi decision importante (NFR, BBO, Aumento di Invoerrechten, Fringe-benefit regeling, etc.) a wordo tuma den secrecia, y nos comunidad a wordo informa di esakinan algun luna (den algun caso siman) prome cu nan a drenta na vigor. Obviamente no a duna oportunidad pa un discusion sano riba e topiconan aki. Si ta husto pa reconoce cu den algun caso (cambionan den AZV, Medidanan di 2002), si tabatin discusion. Pero ta notable cu esakinan a data for di 2002 y 2003, y ya na 2004 Gobierno no kier a scucha mas di comunidad di Aruba.

Encuanto di integridad, mester wak e Gobierno den su totalidad. Nos sa cu tin Gobernante integro den actual Gobierno, pero nan tambe mester carga responsabilidad pa e actonan di nan coleganan tanto den Gobierno como den Parlamento. Aki nos por corda un sin fin di incidente atravez di e añanan. E incidentenan aki ta varia di errornan den huicio, debilidad den moralidad personal, foutnan den sigui procedura, te na actonan cu ta duna tur aparencia di ta corupto.

No ta nos intencion di ataca ningun politico personalmente, y como cu ta trata di un analisis di henter e Gobierno, nos lo no menciona ningun di e incidentenan aki especificamente akinan. Loke si nos tin cu trece dilanti ta cu ta importante pa un politico (y sigur un minister) carga su mes cu dignidad, y percura pa su comportacion no por ni crea duda den su integridad of su caracter.

Algo mas leu den a mesun seccion ta papia di fortalece Parlamento: “Gobierno lo promove cu Parlamento por eherce su funcion di control debidamente door di crea e infrastructura necesario pa Parlamento por funciona independientemente. E forma habri di Goberna aki ta stimula participacion di gremio, partner social, y otro instancianan den e proceso di tumamento di decision, dunando contenido na nos democracia.” Palabranan bunita porcierto!

Lamentablemente henter e promesa di fortalece Parlamento a keda na nada. Durante e ultimo añanan nos por a tende palabranan manera “Stempel Parlament”, “Ja-knikker”, “Cheerleader”, etc. pa describi e parlamentarionan cu ta sostene Gobierno. E palabranan aki ta simplemente un forma pa ilustra cu realmente no a existi ningun control di parti di parlamento durante e ultimo añanan. Hasta nos por corda algun ehempel grabá caminda cu Gobernante ta duna instruccion na Parlamentario.

Pa loke ta trata participacion di representantenan di comunidad, mester bisa cu a cuminsa hopi bon, te cu, pa prome biaha den historia di nos pais, tanto comercio como sindicatonan a apoya Gobierno den introduccion di medida. Esakinan a wordo discuti den detaye, y a keda introduci sin ningun protesta of problema. E apoyo di sector priva tabata mara na algun condicion. Entre esakinan tabata introduccion di un Dialogo Nacional y tambe cu e medidanan lo a keda revoca despues di algun luna. Lamentablemente Gobierno no a cumpli cu e palabracionnan hasí e tempo ey.

Despues cu algun reunion a tuma lugar, actitud a cambia, y desde e tempo ey tur representantenan di sector prive a keda sistematicamente ignora, ataca, intimida, y tilda di ta metí den un complot internacional ala James Bond. Durante e lunanan nos dilanti lo nos papia hopi di e supuesto complot aki. Ni e integrantenan di e partido na mando lo no nenga cu representantenan di comunidad no ta wordo scucha mes (BBO ta un bon ehempel). Claro, lo nan purba hustifica esaki (principalmente mencionando e famoso complot), pero realidad ta keda realidad.

E seccion ta termina cu un promesa pa hasi e famoso Kerntakenanalyse pa determina kico ta tarea di Gobierno y kico no. Pa cu esaki e documento ta bisa: “E proceduranan lo ta transparente y e gremio y instancianan concerni lo wordo envolvi asina tanto cu ta posibel”. Mester admiti cu en berdad e kerntakenanalyse a wordo hasí, pero esaki despues di un tardanza di un periodo di gobernacion y mei (6 aña), y no prome cu a tuma miles di hende na trabao, y crea un cantidad enorme di departamentonan nobo.

Den henter e proceso di prepara y compila e rapport, ningun instancia di sector priva a wordo involvi ni consulta. Y obviamente ta sector priva ta esun cu tin cu paga e checknan cu e gobernantenan ta firma tur luna!

Awor cu e rapport ta cla e ta wordo tení secreto te ainda pa Gobierno. Pero si ta conoci caba cu e rapport ta recomenda pa elimina virtualmente tur e departamentonan cu a wordo crea durante e ultimo añanan. Esakinan, hunto cu tur e nombramentonan politico a costa y ta costando nos comunidad cientos di miyon di florin! Pero bon, e rapport a wordo hasí, y awor ta di spera cu e ta wordo hasí publico pa tin un discusion sano pa asina hunto por dicidi riba su implementacion.

Pa loke ta e sección aki por bisa cu Gobierno su falta di cumplimento cu su mesun plannan ta hopi obvio. Hasta caminda a cumpli, a hasi esaki despues di tardanzanan enorme pa cual comunidad lo sigui paga pa hopi aña largo.

Leave a Reply